СТЕЛАНТИС ЈА ШОКИРА АВТОИНДУСТРИЈАТА - МИЛИЈАРДИ ВРЕДНАТА ФАБРИКА ЗА БАТЕРИИ ЈА ПРОДАДЕ ЗА САМО 100 КАНАДСКИ ДОЛАРИ, ПРАКТИЧНО ЈА ПОДАРИ, ФРЛИ, - БАЛОНОТ ПУКА!
Стелантис, еден од најголемите светски производители на автомобили и сопственик зад брендовите Jeep, Fiat, Peugeot, Ram, Chrysler, Opel, Alfa Romeo, Maserati, Citroën, Dodge, DS Automobiles, Vauxhall, Lancia, and Abarth, штотуку го направи потегот што го шокира целиот автомобилски свет: го продаде својот 49-процентен удел во огромната батериска фабрика NextStar Energy во Виндзор, Канада, за само 100 американски долари.
Да, точно – сто долари, колку за еден обичен ручек во брза храна. Фабриката, вредна повеќе од пет милијарди долари (со инвестиции над 5 милијарди канадски долари досега), беше заеднички проект со LG Energy Solution од 2022 година, а сега LG станува 100% сопственик. Ова не е само една трансакција – ова е јасен, гласен сигнал дека балонот на електричните возила пука со голема сила и дека целата индустрија влегува во период на радикални, болни промени.
Сè почна со огромни финансиски удари. Стелантис објави отпишување од 26,5 милијарди долари (22,2 милијарди евра) поврзани со инвестициите во електрични возила – бројка што буквално ги надминува вредностите на цели компании и е една од најголемите загуби во историјата на автомобилската индустрија. Ова дојде откако компанијата призна дека ја преценила брзината на преминот кон електрификација. Купувачите не се фрлаат на EV како што се очекуваше: цените се високи, инфраструктурата за полнење сè уште не е доволно развиена, а стравот од ограничена автономија и деградација на батериите е сè поголем.
Во САД, по укинувањето на големите субвенции и промените во политиките под новата администрација, продажбата на чисто електрични модели драстично падна. Европа не е подобра – Германија и Франција ги намалија или целосно ги укинаа стимулите, па растот стагнира. Дури и во Кина, каде што беше најголемиот бум, се чувствува забавување поради прекумерна понуда и намалени владини поддршки.
Фабриките за батерии се градеа со лудо темпо пред неколку години, со надеж дека до 2030 година електричните возила ќе заземаат половина од пазарот. Сега капацитетот е два до три пати поголем од реалната побарувачка во Северна Америка, а во Кина е уште полошо – понудата е пет до шест пати поголема од потребите. Затоа LG Energy Solution, откако го презеде целосниот контрола врз NextStar, веднаш најави дека ќе го префрли фокусот од батерии исклучиво за автомобили кон системи за складирање на енергија – огромни батерии за дата-центри, соларни и ветерни фарми, па дури и за стабилизација на електричните мрежи. Ова е новиот голем тренд: AI и облачните технологии цицаат огромни количини струја, па побарувачката за ESS (energy storage systems) расте експлозивно, додека EV пазарот се бори да дише.
Автомобилските гиганти сега прават тотален пресврт. Стелантис ја воведува стратегијата „слобода на избор“ – хибриди, плагин-хибриди, класични бензинци и дизели, што го сака клиентот. Форд веќе објави откажувања и одложувања на чисто електрични модели, враќајќи се на хибриди кои се продаваат како топол леб. Џенерал Моторс исто така ги намалува амбициите. Хибридите, особено плагин-варијантите, растат побрзо од чистите EV во многу региони, бидејќи нудат компромис: малку струја за град, бензин за подолги патувања, без страв од празна батерија на автопат. Потрошувачите се уплашени од високите цени на EV, од долгото полнење, од тоа што ќе се случи со батеријата по осум-десет години, па дури и од можните проблеми со сервисирање во иднина.
Ова не е само северноамериканска или европска приказна – глобално, 2025 и 2026 се покажуваат како години на разочарување за електричната револуција. Продажбата на EV во Западот е слаба, додека Кина продолжува, но со помал интензитет. Tesla, некогаш недостижниот лидер, доживува падови во продажбата во клучни пазари, а фокусот на компанијата се префрла кон вештачка интелигенција и роботика. Целата индустрија се соочува со криза на доверба: милијарди фрлени во технологии што не се материјализираа според ветувањата на политичарите и извршните директори. Регулативите се менуваат, субвенциите исчезнуваат, а кинеските производители ја заземаат ниската и средната класа со поевтини модели.
Што следи? Ова изгледа како почеток на долга хибридна ера, која ќе трае многу подолго отколку што се мислеше. Чистите електрични возила ќе останат ниша – за градските жители со пристап до полначи, за компании што сакаат зелен имиџ, за оние што можат да си дозволат премиум цени. Масовниот пазар ќе се насочи кон плагин-хибриди и обични хибриди уште најмалку една деценија, додека батериите не поевтинат драстично, а инфраструктурата не стане сеприсутна.
Батериските гиганти како LG, CATL и Panasonic ќе се преориентираат кон ESS и други апликации – солар, мрежи, домашни системи – што значи дека голем дел од инвестициите во EV-батерии може да се покажат како една од најскапите грешки во модерната индустрија. Автокомпаниите што брзо се прилагодуваат и се враќаат на хибриди ќе излезат посилни, додека оние што инсистираа на целосна електрификација ќе се соочат со крварење или принудни спојувања.
Сто долари за удел вреден милијарди е само најгласниот симбол на оваа промена. Балонот пука, реалноста удри, а иднината на мобилноста сега изгледа многу поинаква од онаа што ја ветуваа пред само неколку години. Ова е моментот кога ветувањата за брза зелена револуција се заменуваат со прагматична, помалку гламурозна, но пореална транзиција.