Елон Маск го префрли фокусот: од Марс директно на Месечината – и уште подалеку во орбита
Во последните денови од јануари и почетокот на февруари 2026, Елон Маск направи нешто што малкумина очекуваа: официјално го префрли приоритетот на SpaceX од Марс кон Месечината. Не е дека Марс е откажан – тој вели дека ќе почне паралелно за 5-7 години – ама сега главната цел е да се изгради „self-growing city“ на Месечината за помалку од 10 години.
Зошто толку брз пресврт?
Одговорот е едноставен и малку стравен: ако на Земјата се случи некоја катастрофа – природна или човечка – колонијата на Марс би умрела. Патувањето трае шест месеци, а прозорците за лансирање се само на секои 26 месеци. Ако resupply бродовите престанат да доаѓаат, нема спас. На Месечината, пак, можеш да лансираш секои 10 дена, патот е два дена, па итерациите се стотици пати побрзи. Тој го повторува: „prime directive“ е да се обезбеди преживување на свеста надвор од Земјата, а Месечината е најбрзиот пат до тоа.Но ова не е само за преживување. Има и огромен бонус: орбитален AI compute. Маск вели дека најдоброто место за големи дата-центри за вештачка интелигенција не е на Земја, туку во орбита. Зошто? Сонцето грее 24/7 без облаци, ладењето е полесно во вакуум (преку радијација), а нема лимити со струја или земјиште како овде долу. Тој предвидува дека за 30-36 месеци (до 2028-2029) орбиталните ќе бидат поевтини од земјените.Планот е луд, ама конкретен: констелација од милион мали сателити, секој соларно напојуван, со околу 100 kW compute по тон маса. Не е една голема станица – туку рој од милиони посебни единици што заедно работат како суперкомпјутер во небо. SpaceX веќе поднел барање до FCC за тоа во јануари 2026, и документот е јавен. Плус, купи ја xAI (својата АИ компанија) и ја спои со SpaceX – сè е под еден кров: ракети, сателити, AI.А тука влегува Месечината како фабрика. Идејата е да се прават тие сателити таму од локални материјали (лунарна почва има силикон, алуминиум), па со електромагнетен mass driver (како катапулт) да се фрлаат во орбита поевтино отколку од Земја. Тој вели дека со тоа може да се стигне до 500-1000 теравати годишно AI compute – огромна разлика наспроти Земја.Звучи како sci-fi, и е. Експертите се скептични: радијација ги уништува чиповите, топлината не се ослободува лесно, debris е ризик, трошоците се огромни. Ама SpaceX веќе има Starlink со илјадници сателити, Starship што може да носи стотици тони, и Artemis договор со NASA за слетување на Месечината. Тоа не е од нула – има основа.Маск не вели дека ова е за да се повтори Apollo или за политички поени. Вели дека е за да се скалира AI без да се уништи Земјата со енергија, и дека парите од орбитален compute ќе го забрзаат сè – вклучително и Марс подоцна. „The mission remains the same: extend consciousness to the stars.“Дали ќе успее? Можеби не во 30 месеци, можеби ќе трае подолго и ќе чини повеќе. Ама идејата е јасна: ако сакаме да опстанеме како вид, треба да излеземе надвор – и да го користиме просторот не само за живеење, туку и за размислување. Тоа е визијата што Маск ја гура сега, во 2026, и светот гледа.
